Βοήθησαν οι προφητείες την επανάσταση του 1821;

Για του Χριστού την πίστη την αγία και της Πατρίδος την ελευθερία!

Η επανάσταση των Ελλήνων το 1821 έχει, ως γνωστόν, τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά από τις υπόλοιπες επαναστάσεις που ξεσπούσαν την ίδια - γενικά - περίοδο: ήταν μια επανάσταση εθνικοθρησκευτική, με στόχο την απελευθέρωση από τον ζυγό ενός κατακτητή. Ακόμα κι αν λάβουμε υπ' όψιν μας την επιθυμία του καθενός που επαναστατούσε για μια καλύτερη ζωή μετά την επίτευξη του στόχου, το όνειρο δηλαδή, το όραμα, η αλήθεια παραμένει όπως την είπαμε.

Η Ευρώπη την ίδια εποχή συνταράσσεται από μια σειρά επαναστάσεων κοινωνικού χαρακτήρα με κυριώτερη - για να μην πούμε αφετηρία - τη γαλλική επανάσταση. Μια επανάσταση άλλου είδους όμως: με κοινωνικά αιτήματα και στόχους. Και είναι δεδομένο πως η επιτυχία της - όσο αυτή κράτησε - βοήθησε στη διάδοση των ιδεών και στην καταβαράθρωση απάνθρωπων αντιλήψεων.

Ο κόσμος, ο πολύς κόσμος κυρίως, άρχισε σιγά - σιγά να σκέφτεται διαφορετικά και να αντιλαμβάνεται πως έχει κάποια δικαιώματα και πως μπορεί να αγωνίζεται γι' αυτά. Βιβλία και κείμενα γράφτηκαν, διαβάστηκαν, διαδόθηκαν. Ιδέες κυκλοφόρησαν. 

Στον ελληνικό κόσμο όμως υπήρχαν κάποιες ιδιαιτερότητες. Αν, για παράδειγμα, τα βιβλία ήταν δυσπρόσιτα για τους πολλούς στην Ευρώπη, στον ελληνικό κόσμο ήταν δέκα φορές πιο δυσπρόσιτα! Η φτώχεια και ο αναλφαβητισμός κυριαρχούσαν, παρά τις προσπάθειες της Εκκλησίας είτε με τα κρυφά σχολειά είτε με τα - μετρημένα στα δάκτυλα - φανερά εκπαιδευτικά ιδρύματα. 

Έφταναν λοιπόν οι ιδέες του διαφωτισμού, της γαλλικής επανάστασης και οι ειδήσεις για άλλες επαναστάσεις ώστε να ωθήσουν το έθνος μας στην επανάσταση; Συνέβαλλαν, σίγουρα, και για κάποιους των ανωτέρων τάξεων ήταν αναμφίβολα ο κινητήριος μοχλός. Για τον πολύ κόσμο όμως, που άλλωστε άκουγε για την καταστολή όλων των επαναστάσεων - ακόμα και για τη συντριβή της Γαλλίας - και μάθαινε (όπως μάθαινε) τα νέα για την Ιερά Συμμαχία και τους κανόνες της, σίγουρα οι ιδέες αυτές δεν ήταν αρκετές. Ναι, βοηθούσαν, δεν έφθαναν όμως.

Ήταν το "πάντρεμα" αυτών των ιδεών με τις προφητείες που μιλούσαν για απελευθέρωση μαζί με την έντονη συναίσθηση της εθνικής και θρησκευτικής διαφορετικότητας που έκανε τον πολύ κόσμο να ακολουθήσει.

Οι προφητείες άλλωστε ήταν που έκαναν τον κόσμο να ξεσηκώνεται κάθε λίγο και λιγάκι, όποτε διέκρινε πως κάποιος "ισχυρός" από την Ευρώπη ετοιμαζόταν να πολεμήσει - ή πολεμούσε - τον Τούρκο. Ιδίως όταν επρόκειτο για τη Ρωσία! Το ξανθό γένος, όπως το έλεγαν.

Μπορεί αρκετές από τις προφητείες να ήταν χαλκευμένες - ακόμα και εξ' ολοκλήρου κατασκευασμένες - από τα επιτελεία των τσάρων προκειμένου να πετύχουν τους στόχους τους, υπήρχαν όμως και οι αυθεντικές προφητείες που λίγο - πολύ κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση. 

Ειδικά οι διδαχές του Κοσμά του Αιτωλού ηχούσαν διαρκώς στ' αυτιά του σκλαβωμένου έθνους και του έδιναν ελπίδα. Και είναι πραγματικά κρίμα που η δράση του υποτιμάται σήμερα στην προσπάθεια να υπερτονιστεί η συμβολή των ιδεών "εξ' Ευρώπης" και τα εκεί τεκταινόμενα. 

Βοήθησαν βέβαια και οι "νέες ιδέες", να λέμε την αλήθεια. Και βοήθησαν επειδή ακριβώς επηρέασαν ανθρώπους των ανωτέρων τάξεων, με αποτέλεσμα ο απλός κόσμος να τους ακολουθήσει. Αυτό που βοήθησε περισσότερο, όμως, είναι οι προφητείες και η ενσυναίσθηση της θρησκευτικής και εθνικής διαφορετικότητας, όπως είπαμε παραπάνω: αυτό ήταν που έκανε τον πολύ κόσμο να πει μέσα του το τελικό "ναι" και να ακολουθήσει την επανάσταση.

Ο Κολοκοτρώνης άλλωστε το είπε καθαρά: πιάσαμε τα άρματα πρώτα για την πίστη και μετά για την πατρίδα.