Πορεία προς το Πάσχα (Α΄ Μέρος): από την αρχή του Τριωδίου ως το τέλος της Μ. Τεσσαρακοστής

Με την αρχή του Τριωδίου ξεκινά η πορεία προς το Πάσχα....

Η Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου σηματοδοτεί ως γνωστόν την αρχή της περιόδου του Τριωδίου, ανοίγοντας έτσι τον ετήσιο κύκλο των κινητών εορτών. Η πορεία των πιστών προς το Πάσχα, τα Άγια Πάθη και την Ανάσταση ξεκινά. 

Είναι ένας δρόμος, μια πορεία γεμάτη κατάνυξη και πλούσια βιώματα. Ένας δρόμος γεμάτος "οδοδείκτες", σοφά τοποθετημένους οι οποίοι εξασφαλίζουν τη σωστή προετοιμασία των πιστών αλλά και τη βαθύτερη κατανόηση των νοημάτων της Σταυρικής θυσίας και της Ανάστασης του Κυρίου και γενικώτερα της Ορθοδοξίας μας.

Ο πρώτος οδοδείκτης σ' αυτήν την πορεία, την πρώτη κιόλας ημέρα είναι η παραβολή του Τελώνου και Φαρισαίου. Η συναίσθηση της αμαρτωλότητας και η ταπείνωση, στοιχεία απαραίτητα για κάθε πιστό. Το αίτημα για το έλεος και τη συγχώρηση του Θεού, με ταπεινότητα, από εκεί ξεκινάμε. Και την επόμενη Κυριακή (του Ασώτου) έχουμε τον επόμενο οδοδείκτη: ο Θεός πατέρας μας θέλει να σωθούμε, είναι έτοιμος να μας δεχθεί και πάλι, αρκεί να μας δει να κάνουμε το πρώτο βήμα μετανοίας.

Για εμάς τους ορθόδοξους η ζωή δεν είναι μόνο εδώ, είναι και στο "μετά". Το επόμενο Σάββατο, λοιπόν, έχουμε το πρώτο Ψυχοσάββατο και προσευχόμαστε για τις ψυχές των κεκοιμημένων. Και την επόμενη μέρα, η υπόμνηση της μέλλουσας κρίσης από το ευαγγελικό ανάγνωσμα έρχεται να ενισχύσει την ανάγκη για μετάνοια. 

Το Σάββατο των Οσίων Πατέρων έρχεται μετά, προβάλλοντας μας τα πρότυπα του καλού αγώνα. Και την επόμενη ημέρα, Κυριακή της Τυροφάγου, διδασκόμαστε την ανάγκη της συγγνώμης, της συγχώρησης εκείνων που μας έκαναν κακό. Διδασκόμαστε ακόμη τη σωστή στάση, το σωστό τρόπο νηστείας αλλά και ζωής γενικώτερα. Χωρίς φαρισαϊσμούς, χωρίς πράξεις για το θεαθήναι. 

Να ξέρετε, μας λέει ο Ιησούς στο Ευαγγέλιο της Καθαράς Δευτέρας πως σας περιμένουν δυσκολίες και διωγμοί. Μην πτοηθείτε, κι ας βλέπεται να γίνονται γύρω σας μεγάλα πράγματα, κι ας προσπαθήσουν πολλοί να σας παρασύρουν, κάνοντας ακόμα και του δικού μου ονόματος χρήση. Εσείς να παραμείνετε μαθητές δικοί μου, όπως αυτοί που εξέλεξα (περάσαμε στο ευαγγέλιο της Κυριακής της Ορθοδοξίας), και να θυμάστε πως πλέον οι ουρανοί είναι ανοικτή. Πιστοί στην Ορθή Πίστη, στη Ορθοδοξία μας.

Μην ξεχνάτε πως αυτό που προέχει, πάνω απ' όλα, είναι η σωτηρία της ψυχής. Πάνω και από τη σωματική υγεία, όπως μας διδάσκει η ευαγγελική περικοπή της Β' Κυριακής Νηστειών. Και την συγκεκριμένη Κυριακή τιμούμε τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά και τη διδασκαλία του περί ησυχασμού. Η προσέγγιση του Θεού μέσω της διαρκούς προσευχής είναι ο δρόμος. 

(Εδώ θα πρέπει να πούμε πως ησυχασμός δε σημαίνει αποστασιοποίηση από τα κοινωνικά και πολιτικά - με την αριστοτελική έννοια του όρου - τεκταινόμενα και περιφρόνησή τους. Αντίθετα, μέσω της προσέγγισης του Θεού μπορούμε να δούμε τα πράγματα αυτά και με πιο καθαρό μυαλό αλλά και μέσα από την ορθόδοξη διδασκαλία). 

Ο Σταυρός, το μέσο της σωτηρίας μας προβάλλεται την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως για να μας ενισχύσει στον αγώνα μας. "Όποιος θέλει να έλθει πίσω μου ας σηκώσει το Σταυρό του και ας με ακολουθήσει" μας λέει ο Γλυκύς Ναζωραίος. Ναι, θα έχει δυσκολίες ο δρόμος, αλλά μετά τη Στάυρωση όπως ξέρουμε έρχεται η Ανάσταση.

Να καλλιεργήσουμε λοιπόν τις αρετές, όπως μας διδάσκει ο Ιωάννης της Κλίμακος την επόμενη Κυριακή. Την ελεημοσύνη, την εγκράτεια, τη μετάνοια, το πνεύμα θυσίας, τη νηστεία, την προσευχή κλπ.. 

Και, την επόμενη Κυριακή (της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας) διδασκόμαστε για την αξία της μετάνοιας και το μέγεθος του ελέους του Θεού, ενώ από την Ευαγγελική περικοπή ακούμε τον ίδιο τον Ιησού να προλέγει τα Άγια Πάθη στους μαθητές του. Και ταυτόχρονα ακούμε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: 

"Όποιος από εσάς θέλει να είναι πρώτος, ας είναι δούλος όλων και, όποιος από εσάς θέλει να είναι μέγας ας γίνει υπηρέτης των άλλων" (όπως άλλωστε και ο ίδιος ο Ιησούς δεν ήλθε για να υπηρετηθεί αλλά για να υπηρετήσει). Η άνοδος δηλαδή πρέπει να είναι συνυφασμένη με ταπείνωση και διάθεση προσφοράς προς τους υπόλοιπους, διάθεση θυσίας για αυτούς.

(...και, ναι, αυτό αφορά ΚΑΙ τους πολιτικούς ηγέτες σε μια Ορθόδοξη κοινωνία...)

Και, είναι τα μηνύματα αυτά που μας συντροφεύουν ολόκληρη την επόμενη εβδομάδα, μέχρι την τελευταία Παρασκευή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Θα ήταν παράλειψη και μάλιστα σοβαρή, αν δεν αναφέραμε και τις Παρασκευές των Χαιρετισμών, του Ακαθίστου Ύμνου προς την Παναγία μας. Χαίρε, Κεχαριτωμένη! 

Φυσικά δεν είναι δυνατόν σε ένα τόσο μικρό κείμενο να γίνει επαρκής αναφορά σε όλα τα υπέροχα βιώματα, σε όλες τις διδασκαλίες, σε όλα τα μηνύματα αυτής της περιόδου. Θα τα δούμε άλλωστε και πιο αναλυτικά σε διάφορα άλλα κείμενα που θα ακολουθήσουν.